QARABULAQ
  Bəstəkarlar
 

 

CAVADOV MƏMMƏD KƏRİM OĞLU
 
Ey kö­nül mül­kü­nün ba­rı Nax­çı­van,
El­lə­rin sev­gi­li ya­rı Nax­çı­van...
 
Bu şux, əbədiyaşarmah­nı­nı din­lə­yən­lər, son­ra­lar züm­zü­mə edən­də də heç ağıl­la­rı­na gə­tir­mə­yib­lər ki, onun mü­əl­li­fi nax­çı­van­lı ol­ma­ya bi­lər. Çün­ki di­ya­ra oğul mə­həb­bə­ti mah­nı­nın me­lo­di­ya­sın­da be­lə açıq-aş­kar du­yu­lur. Ona gö­rə də is­tər-is­tə­məz dü­şü­nür­sən: be­lə is­tək do­lu mah­nı­nı an­caq bu tor­paq­da do­ğu­lub-bö­yü­müş, onun su­yun­dan iç­miş öv­lad bəs­tə­lə­yə bi­lər.
"Ba­rı Nax­çı­van" mah­nı­sı­nın mü­əl­li­fi ba­rə­də so­nun­cu müd­də­a­nın ikin­ci his­sə­si uy­ğun gə­lir: 1912-ci il­də Qa­ra­bağ­da - Fü­zu­li şə­hə­rin­də ana­dan ol­muş Məm­məd Kə­rim oğ­lu Ca­va­do­vun öm­rü­nün mü­əy­yən his­sə­si şa­ir­lə­rin "Nəq­şi-ca­han" ad­lan­dır­dı­ğı di­yar­la bağ­lı olub.
O, Nax­çı­va­na gedə­nə qə­dər Asəf Zey­nal­lı adı­na Mu­si­qi Tex­ni­ku­mu­nu, Kon­ser­va­to­ri­ya­nın nə­fəs alət­lə­ri və bəs­tə­kar­lıq şö­bə­lə­ri­ni bi­tir­miş­di. Məmməd Cavadov Azərbaycanın görkəmli, təkrarsız bəstəkarı Üzeyir Ha­cı­bə­ylidən dərs almış, musiqinin valeh edici sirlərinə vaqeh olmuşdur. 1932-ci il­dən 1938-ci ilə qə­dər da­hi bəs­tə­ka­rın ya­rat­dı­ğı not­lu xalq çal­ğı alət­lə­ri or­kestrin­də (in­di Səid Rüs­tə­mov adı­na) iş­lə­miş, Moskva­da ke­çi­ri­lən Azər­bay­can mə­də­niy­yə­ti on­gün­lü­yü­nün iş­ti­rak­çı­sı ol­muş, üç il Ope­ra və Ba­let Te­at­rın­da ça­lış­mışdır. 1941-ci il­də bəstəkar To­fiq Qu­li­ye­vin və Ni­ya­zi­nin ya­rat­dıq­la­rı Döv­lət "Caz" or­kestrin­də sak­sa­fon­çu, 1943-cü il­də Döv­lət Aka­de­mik Dram Te­at­rın­da di­ri­jor iş­lə­miş­dir. Onun musiqiyə olan marağı, həvəsi, ya­ra­dı­cı­lıq qüv­vəsi günü-gündən aşıb-da­şır­dı. Be­lə bir vaxtda rəh­mət­lik Adil Is­gən­də­ro­vun töv­si­yə­si ilə Nax­çı­van Döv­lət Dram Te­at­rı­na di­ri­jor tə­yin edil­di. Ey­ni za­man­da mu­si­qi mək­tə­bin­də mü­əl­lim­li­yə baş­la­dı. Ye­ri gəl­miş­kən, Ra­miz Mi­riş­li, Nə­ri­man Məm­mə­dov, Rə­şid Məm­mə­dov onun yetişdirmələridir.
Te­atrda "Ar­şın mal alan" mu­si­qi­li ko­me­di­ya­sı­na, "Ley­li və Məc­nun", "Əs­li və Kə­rəm" ope­ra­la­rı­na, baş­qa ta­ma­şa­la­ra di­ri­jor­luq edir, yo­rul­maq nə­dir bil­mir­di. Üç il keç­mə­miş ar­tıq not­lu xalq çal­ğı alət­lə­ri or­kestri, Döv­lət “Caz” or­kestri və “Saz­çı” qız­lar an­samblı ya­ra­dır. Ya­zı­çı Na­ğı Na­ğı­ye­vin Və­tən mü­ha­ri­bə­si möv­zu­sun­da ya­zıl­mış "Po­lad" dra­mı­na mu­si­qi bəs­tə­ləyir.
Məmməd Cavadov 1945-ci il­də əslən Or­du­baddan olan, o dövrün tanınmış şairi Hü­seyn Əzim­lə ta­nış olur. Onun şer­lə­ri­ni oxu­yan­da "Ba­rı Nax­çı­van" diq­qə­ti­ni cəlb e­dir. Beləliklə, dillər əzbəri olmuş "Ba­rı Nax­çı­van" mah­nı­sı yaranır. Bəstəkar eyni zamanda xalqımız tərəfindən sevilən, şa­ir Is­lam Sə­fər­li­nin "Bə­növ­şə", “Badamlı”, "Cən­gi" şeir­lə­ri­nə də mu­si­qi bəstələyir. Bu mah­nı­lar 11 fevral 1946-cı il tarixdə Bəs­tə­kar­lar It­ti­fa­qı­nın Üze­yir Ha­cı­bə­ylinin sədrli­yi ilə ke­çən ic­la­sın­da həyata vəsiqə qazanır.
Bəstəkar Mux­tar Res­pub­li­ka­nın əksər ra­yon­la­rın­da, kol­xoz-sov­xoz­la­r­da zəhmətkeşlərlə tez-tez görüşlərdə olur­, onların asudə vaxtlarının səmərəli keçirilməsində yaxından iştirak edir. Həmin təmaslarda onun yaratdığı xalq çal­ğı alət­lə­ri və caz or­kestrlə­ri­nin, “Saz­çı” qız­lar an­samblı­nın so­listlə­ri - Zər­qə­ləm Ca­va­do­va, Sof­ya Is­ma­yı­lo­va, Gül­tə­kin Sə­fər­li, Mən­zər Məm­mə­do­va və digər müğənnilərin ifası din­lə­yi­ci­lə­rə böyük zövq verir. Təş­kil et­di­yi kon­sertlər­də tanınmış sənət xadimlərindən Zə­roş Həm­zə­ye­va, Əy­yub Haq­ver­di­yev, Fü­ru­zə Əli­xa­no­va alqışlarla qarşılanırdılar. Məmməd Cavadov 1955-ci il­də ailə vəziyyəti ilə əlaqədar olaraq ürək­dən bağ­lan­dı­ğı di­yar­la vi­da­laşaraq doğma ra­yo­nu­na - Fü­zu­li­yə qa­yı­dıb pe­da­qo­ji tex­ni­kum­da mü­əl­lim iş­lə­mə­yə baş­la­yır.
...Nax­çı­van­da top­la­dı­ğı təc­rü­bə bu­ra­da da köməyinə çatır. Mək­təb­də nə­fəs­li alət­lər or­kestri ya­radan Məmməd Cavadovun təş­ki­lat­çı­lı­ğı, qa­bi­liy­yə­ti diq­qət­dən ya­yın­mır. Çox keçmədən o ra­yon mə­də­niy­yət evi­nə di­rek­tor tə­yin olunur. Onun işində böyük canlanma yaranır, mə­də­niy­yət evin­də müx­tə­lif dər­nək­lər təş­kil olunur. Rayonda istedadlı uşaqlar arayıb-axtarılır. Onların bacarığı üzə çıxır. Hət­ta folklor an­samblı Da­ni­mar­ka­da Azərbaycan musiqisini təmsil edir. Di­rek­to­run tə­şəb­bü­sü ilə ra­yonda mu­si­qi mək­tə­bi fəaliyyətə başlayır, xalq te­at­rı ya­ra­dılır. Bu te­atrda ha­zır­la­nan "Ni­şan üzü­yü", "Şey­tan əmə­li", "Qa­ra li­bas­lı adam", "Baş tut­ma­yan kə­lək" və baş­qa ta­ma­şa­la­ra mu­si­qi­ni məhz Məmməd Cavadov bəstələyir.
Məm­məd mü­əl­lim son­ra­lar bir müddət Ağ­dam or­ta ix­ti­sas mu­si­qi mək­tə­bin­də də ça­lı­şıb. Ha­ra­da ya­şa­ma­sın­dan və iş­lə­mə­sin­dən ası­lı ol­ma­ya­raq vax­tı­nın məh­dud­lu­ğu ilə ba­rış­ma­yıb, ya­ra­dı­cı­lıq­la da məş­ğul olub. "In­ci­yib", "Sa­lam var", "Nə qal­dı", "Şu­şa­da", "Özü­nə gü­vən", "Bi­zim dağ­lar", "Da­nı­şaq" və yüz­lər­lə di­gər yad­da qa­lan mah­nı­nın, rəqslə­rin mü­əl­li­fi Məmməd Ca­va­dov­ olmuşdur.
1993-cü il­də Məm­məd mü­əl­limin taleyinə köç­kün­lük də nəsib olur. Bir müd­dət Lən­kə­ran­da məs­kun­la­şan bəs­tə­kar çox tez müd­dət­də bu­ra­da da mu­si­qi­se­vər­lə­rin rəğ­bə­ti­ni qa­zan­dı. "Bu yer­lər", "Tək­cə sə­ni", "Lən­kə­ran" və sa­ir mah­nı­lar bu gö­zəl di­yar­da ya­ran­dı.
İstedadlı bəstəkar xalq şairləri Səməd Vurğunun, Mirvarid Dilbazinin, Nəriman Həsənzadənin, Fikrət Qocanın, tanınmış qələm sahibləri Mərkəz Qacarın, Abdulla Qurbaninin, Oruc Sədanın, Şəkər Aslanın, Mirhaşım Talışlının sözlərinə bir-birindən gözəl mahnılar bəstələmiş Məmməd Cavadov 2008-ci ildə Tanrı dərgahına qovuşub.
Yaxşı olardı ki, 2012-ci ildə 100 illiyi qeyd olunacaq unudulmaz bəstəkar, musiqi dünyamızda müstəsna və əvəzsiz xidmətlər göstərmiş Məmməd Cavadovun adını əlaqədar təşkilatlar əbədiləşdirsinlər. Bu da ölməz bəstəkarın ruhuna bizim hörmətimiz olar.
 
 
   
 
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=
Saytda yerləşdirilmiş hər bir materiala olan hüquqlar Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə,
həmçinin müəlliflik hüququ qanunlarına əsasən qorunur.
Saytdakı materiallardan istifadə zamanı istinad zəruridir.

Telefon: (+99450) 286 31 41, (+99455) 252-05-90. E-mail: tagiturk@rambler.ru
Saytın müəllifi: Tağı Kərimli

© Copyright 2011, "ARZUMANOĞLU"